Uregulowanie stosunków pomiędzy stronami
Z uwagi na znaczną ilość pozwów, które sukcesywnie spływały i nadal spływają do sądów, oczekiwanie na rozpoznanie sprawy frankowej bywa wydłużone. Dlatego też, już na etapie wnoszenia pozwu warto zadbać o uregulowanie stosunków pomiędzy stronami umowy kredytu na czas trwania postępowania w drodze instytucji zabezpieczenia roszczenia (art. 730 § 1 k.p.c.). Zgodnie z treścią art. 7301 § 1 k.p.c., udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Obydwie te przesłanki muszą być spełnione łącznie, przy czym równie ważny w tym kontekście jest dobór odpowiedniego sposobu zabezpieczenia.
Sposób zabezpieczenia roszczenia o ustalenie nieważności umowy kredytu frankowego
Przed przystąpieniem do omówienia właściwych przesłanek udzielenia zabezpieczenia, warto najpierw poruszyć kwestię doboru sposobu zabezpieczenia roszczenia o ustalenie nieważności umowy kredytowej. Po pierwsze bowiem, zgodnie z art. 731 k.p.c., zabezpieczenie nie może zmierzać do zaspokojenia roszczenia, po drugie zaś – stosownie do art. 7301 § 2 k.p.c. – przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę.
Powszechnie wiadomo, iż podstawę wniosków o zabezpieczenie roszczenia o ustalenie nieważności umów frankowych stanowi żądanie wstrzymania obowiązku spłaty comiesięcznych rat w wysokościach i terminach wynikających z umów kredytu, co banki oceniają jako zabezpieczenie nadmierne i zmierzające do zaspokojenia roszczenia. Zauważyć należy jednak, iż czasowe wstrzymanie wykonywania umowy kredytowej nie jest równoznaczne z definitywnym rozwiązaniem sporów powstałych na tle tej umowy, czemu służyć ma dopiero rozstrzygnięcie roszczenia o ustalenie jej nieważności.
W kontekście tym nie sposób również mówić o nadmiernym obciążeniu, skoro większość frankowiczów dokonała już spłaty kapitału udzielonego kredytu, zaś w przypadku braku takiego zabezpieczenia, byliby oni zmuszeni dokonywać dalszych wpłat, ponadto to co zobowiązani byliby zwrócić bankom w przypadku uwzględnienia ich roszczeń (por. postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2021 roku, sygn. akt XXVIII C 1778/21, niepubl.).
Uprawdopodobnienie roszczenia
Uprawdopodobnienie roszczenia stanowi słabszą formę od udowodnienia, zaś jego istota sprowadza się do przedstawienia i należytego uzasadnienia twierdzeń, które stanowią podstawę dochodzonego roszczenia oraz jego podstawy prawnej, w sposób, który da dostateczne przekonanie o jego prawdopodobieństwie (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 7 maja 2012 roku, sygn. akt I ACz 782/12, LEX nr 1164918).
W świetle powyższego, oferowany przez frankowiczów materiał dowodowy, między innymi w postaci dokumentów poświadczających zawarcie umowy kredytu, w zestawieniu z bogatym orzecznictwem dotyczącym spraw frankowych, co do zasady uznawany jest za dostatecznie uprawdopodabniający roszczenie o ustalenie nieważności umowy kredytu frankowego.
Z odwołaniem do jednego z postanowień Sądu Okręgowego w Warszawie zaakcentować należy jednak, iż postępowanie zabezpieczające jest procesową formą tymczasowej ochrony prawnej i spełnia pomocniczą rolę w stosunku do postępowania rozpoznawczego, zaś jego celem jest zapewnienie efektywności orzeczenia wydanego w postępowaniu, w którym wierzyciel ma dochodzić swego roszczenia. W żadnym wypadku nie przesądza ono natomiast o kształcie przyszłego rozstrzygnięcia (por. m.in. postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 3 czerwca 2020 roku, sygn. akt XXV C 400/19, LEX nr 3055821, postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 18 listopada 2020 roku, sygn. akt XXV C 3226/20, niepubl.).
Interes prawny
Zgodnie z art. 7301 § 2 k.p.c. interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia występuje wówczas, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie wydanego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania.
Mimo początkowych sporów w tej kwestii, również i w tym przypadku sądy doszły do przekonania, iż po stronie frankowiczów istnieje interes prawny w uzyskaniu zabezpieczenia roszczenia o ustalenie nieważności umowy kredytowej. Dostrzeżono bowiem, iż ewentualne stwierdzenie nieważności takiej umowy rozstrzygnie nie tylko kwestię możliwości domagania się przez kredytobiorcę spełnionych dotychczas świadczeń, ale jednocześnie w sposób ostateczny przesądzi o braku obowiązku spełniania przez niego takich świadczeń w przyszłości, a więc o zezwoleniu na zaprzestanie spłaty kolejnych rat kredytu, tym samym znosząc wszelkie wątpliwości stron i zapobiegając dalszemu sporowi o wynikające z umowy roszczenia banku.
Tym samym nie powinno ulegać wątpliwości, iż dalsze spełnianie wynikającego z umowy świadczenia przez czas trwania procesu, prowadziłoby jedynie do zwiększenia ewentualnych i jednocześnie bardzo prawdopodobnych, przyszłych rozliczeń stron (por. postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 7 czerwca 2021 roku, sygn. akt XXV C 400/19, LEX nr 3055821).
