GE Money Bank s. a. z siedzibą w Gdańsku – poprzednik prawnym Banku BPH s. a. 

Podstawę wszystkich spraw frankowych stanowi twierdzenie, iż zawarte w umowach kredytów waloryzowanych kursem waluty CHF klauzule indeksacyjne, kreujące świadczenia kredytobiorców, odwołują się do tabel kursowych sporządzanych samodzielnie przez banki, które nie opierają się na żadnych obiektywnych kryteriach i nie dają możliwości zweryfikowania zasad, jakimi kierowały się one przy ustalaniu kursów kupna i sprzedaży waluty CHF.

Przedmiotowe twierdzenie nie jest jednak oczywiste w przypadku umów kredytów frankowych zawieranych przez poprzednika prawnego Banku BPH s.a. z siedzibą w Gdańsku – GE Money Bank s.a. z siedzibą w Gdańsku. We wzorcu tych umów zawarta została bowiem klauzula, w treści której bank ten przytacza zasady ustalania kursu kupna i waluty CHF w swoich tabelach kursowych, odwołując się przy tym do miernika wartości, który postrzegać należy jako obiektywny, tj. do kursów średnich NBP.

Omawianej klauzuli nadano następujące brzmienie:

㤠17

1. Do rozliczenia transakcji wypłat i spłat kredytów stosowane są odpowiednio kursy kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielonych przez bank walut zawartych w ofercie banku obowiązujących w dniu dokonania transakcji.
   
2. Kursy kupna określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP minus marża kupna.
3. Kursy sprzedaży określa się jako średnie kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP plus marża sprzedaży.
4. Do wyliczenia kursów kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez bank stosuje się kursy złotego do danych walut ogłoszone w tabeli kursów średnich NBP w danym dniu roboczym skorygowane o marże kupna/sprzedaży banku.
5. Obowiązujące w danym dniu roboczym kursy kupna/sprzedaży dla kredytów hipotecznych udzielanych przez Bank walut zawartych w ofercie Banku określane są przez Bank po godz. 15.00 poprzedniego dnia roboczego i wywieszane są w siedzibie Banku oraz publikowane na stronie internetowej GE Money Banku s.a.”.

Stanowisko sądów powszechnych

Sposób ustalania kursów walutowych został określony w treści powołanej wyżej klauzuli w sposób precyzyjny jedynie pozornie – jest on bowiem precyzyjny jedynie w zakresie, w jakim odnosi się do średnich kursów złotego do waluty CHF ogłoszonych w tabeli kursów średnich NBP i tylko w tym zakresie klauzula ta nie pozwalała na kształtowanie kursu tej waluty w sposób dowolny i uzależniony od woli banku.

Dostrzec należy bowiem, iż klauzula ta, jako składnik kursu wyznaczanego w tabeli banku przewiduje również „marżę kupna i sprzedaży banku”. Tym samym, mimo pozornego uregulowania omawianych zasad kształtowania kursów waluty CHF, bank pozostawił sobie uprawnienie do dowolnego kształtowania wysokości marży. Z treści tej klauzuli nie wynika zwłaszcza, czy marża jest stała czy zmienna, kto ją ustala i czym się przy tym kieruje.

Powoduje to wadliwość tej klauzuli, zaś wadliwości tej nie koryguje nawet fakt, że jedną ze składowych kursów miał być średni kurs waluty z tabeli NBP, który miał zapewniać stabilność i neutralność tych kursów (por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 28 lutego 2023 roku, sygn. akt I ACa 833/22, niepubl., wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 20 lipca 2020 roku, sygn. akt XXV C 1058/18, niepubl.).

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 29 kwietnia 2021 roku,   sygn. akt C – 19/20

Wokół przedmiotowej klauzuli pojawił się spór co do możliwości dalszego obowiązywania umowy po wyeliminowaniu z niej samej marży banku. Wydaje się jednak, iż Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej rozwiał wątpliwości w tym zakresie w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 kwietnia 2021 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt C – 19/20, prowadzonej przeciwko Bankowi BPH s.a. z siedzibą w Gdańsku.

Wskazał on, iż niemożliwym jest utrzymanie nieuczciwego warunku w mocy poprzez usunięcie elementów przesądzających o jego nieuczciwym charakterze, zaś sąd krajowy mógłby go usunąć jedynie w sytuacji, gdyby rzeczony element klauzuli indeksacyjnej dotyczący marży Banku BPH stanowił zobowiązanie umowne odrębne od innych postanowień umownych, które mogłoby być przedmiotem zindywidualizowanego badania jego nieuczciwego charakteru.